Avrupa İmar ve Kalkınma Bankası (EBRD), Türkiye ve bölgedeki özel sektör yatırımlarına, sanayi tesislerine, yenilenebilir enerji santrallerine ve kurumsal ihracatçılara milyarlarca Euro finansman sağlamaktadır. Ancak EBRD finansmanına erişimin en kritik şartı, EBRD Çevresel ve Sosyal Politika (ESP) standartlarına ve özellikle EBRD PR2 (İşgücü ve Çalışma Koşulları) gerekliliklerine kusursuz uyumdur.
EBRD Sosyal Uygunluk Neden Rutin Denetimlerden Farklıdır?
Pek çok şirket BSCI veya Sedex denetiminden geçmiş olmayı EBRD için yeterli zanneder; bu büyük bir yanılgıdır. EBRD'nin Çevresel ve Sosyal Durum Tespiti (ESDD - Environmental and Social Due Diligence) süreci, yalnızca anlık bir fabrika kontrolü değil, şirketin kurumsal yönetişimini, taşeronlarını ve paydaş ilişkilerini kapsayan derinlemesine bir kurumsal incelemedir.
Temel EBRD Performans Gereklilikleri (PR)
EBRD PR2: İşgücü ve Çalışma Koşulları
EBRD finansmanı kullanan bir kuruluşun en katı biçimde uyması gereken temel standarttır. Başlıca odak alanları:
- Şeffaf İşe Alım ve Sözleşmeler: Tüm çalışanların (doğrudan istihdam edilenler, taşeron işçiler ve mevsimlik işçiler) yazılı, açık ve yerel kanunların ötesinde ILO normlarını karşılayan sözleşmelere sahip olması.
- Ayrımcılık Karşıtlığı ve Fırsat Eşitliği: Cinsiyete dayalı ücret eşitsizliklerinin giderilmesi, kadın çalışanların korunması ve taciz/şiddeti önleyen kurumsal mekanizmalar.
- Çalışan Şikayet Mekanizması: Misilleme korkusu olmadan çalışanların şikayetlerini iletebileceği, sendika veya işçi temsilcilerinin dahil olduğu bağımsız bir mekanizma kurulması.
- İş Sağlığı ve Güvenliği: Uluslararası OHSAS / ISO 45001 standartlarıyla uyumlu kaza önleme, risk değerlendirmesi ve acil durum eylem sistemleri.
- Taşeron ve Tedarik Zinciri Takibi: Şirketin hizmet aldığı güvenlik, yemek, temizlik gibi alt yüklenici personelin haklarının da aynı titizlikle korunması.
EBRD PR4: Toplum Sağlığı, Güvenliği ve Emniyeti
İşletmenin ve projelerin komşu yerel topluluklar üzerindeki etkilerini yönetmeyi hedefler:
- Tesis faaliyetlerinden kaynaklanan trafik, gürültü, koku veya emisyon risklerinin azaltılması.
- Özel güvenlik birimlerinin insan hakları ilkelerine uygun davranmasının güvence altına alınması.
- Afet ve acil durumlarda komşu halkı bilgilendirme ve tahliye planlarının hazırlanması.
EBRD PR10: Bilgilendirme ve Paydaş Katılımı
Projenin paydaşlarını (çalışanlar, yerel halk, STK'lar, kamu kurumları) belirleyen bir Paydaş Katılım Planı (SEP - Stakeholder Engagement Plan) hazırlanması ve düzenli olarak işletilmesi şarttır.
ESAP (Çevresel ve Sosyal Eylem Planı) Nasıl Kapatılır?
EBRD uzmanları tarafından yapılan ön inceleme sonucunda şirkete bir ESAP belgesi sunulur. Bu belgedeki aksiyonların zamanında kapatılmaması, kredi dilimlerinin serbest bırakılmasını durdurabilir. Ethica Kurumsal Çözümler olarak, ESAP maddelerini adım adım sahada çözüyor, dokümante ediyor ve bankanın bağımsız denetçilerine onaylatıyoruz.